Në Mesjetë marinarët dhe tregtarët e Ulqinit mund të gjendeshin në të gjitha portet e Mesdheut. Nga udhëtimet e tyre, ata sillnin mallra konsumi dhe erëza në qytetin e tyre, dhe nga Aleksandria, një port në Egjipt, ata sillnin bimën e mrekullueshme të bamjes.
Falë kushteve klimatike dhe cilësisë së tokës, ajo shpejt u bë një delikatesë lokale këtu dhe u specialitet gastronomik. Banorët e Ulqinit mezi prisnin që bamja e freskët të shfaqej në tregun e gjelbër, në mënyrë që të mund të përgatisnin gatime prej saj në shtëpitë e tyre.
Mënyra e veçantë e përgatitjes e bën këtë pjatë unike dhe gjithnjë e më të kërkuar. Fakti që të gjithë përbërësit e kësaj gjelle janë sezonalë dhe vendase ka një ndikim vendimtar në shijen e saj.
Sipas Kryetarit të Komunës së Ulqinit, Genci Nimanbegu, bamja është një nga gjellët më të preferuara të tryezës ulqinake. “Nuk është vetëm ushqim, por edhe simbol i trashëgimisë, kujtimeve familjare dhe mikpritjes”, thekson ai.
Bamja e përgatitur në mënyrën tipike të Ulqinit ofrohet si specialitet gastronomik në restorantet në Kala të Ulqinit. Ngjarja “Nata e bamjes” mbahet atje për tetë vjet me radhë, në nder të kësaj bime.
Kryetari i Shoqatës së Miqve të Kalasë, Ismet Karamanaga, thotë se bamja është bërë një markë e Ulqinit. “Bamja është një nga bimët e mrekullueshme që ka veti shëruese. Për shkak të përbërjes së saj specifike (vitamina, minerale dhe fibra), ajo përdoret shpesh si afrodiziak dhe eliksir për bukurinë”, shton ai.
Tre vjet më parë, Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Administrimit të Ujërave e shpalli gjellën “bamje në stilin e Ulqinit” si një produkt të mbrojtur, pra si një specialitet tradicional i garantuar. Siç thuhet në vendim, ky specialitet gastronomik, pothuajse një gjellë e bërë me perime me shtimin e mishit, është bërë e njohur me kalimin e kohës si më e përgatitura dhe tipike e Ulqinit për shkak të metodës së saj specifike të prodhimit.
Për shkak të interesit në rritje të turistëve dhe konsumit të saj, fermerët e Ulqinit e rrisin prodhimin e bamjes nga viti në vit. Kjo bimë e shëndetshme kërkon vetëm shumë diell dhe ujë dhe është e lehtë për t’u korrur. Çmimi i një kilogrami bamje në tregun e Ulqinit këtë sezon është pesë euro.
Dhe meqenëse bamja mund të thahet, në restorante dhe shtëpi në Ulqin, mund të shijoni një gatim të shijshëm dhe të shëndetshëm prej saj gjatë gjithë vitit. Sidomos në raste festive.
Ky tekst u krijua në kuadër të projektit “Shijet e Ulqinit për mirëkuptim më të mirë”, për të cilin u siguruan fonde përmes Programit “Së bashku për të mirën e përbashkët” – “Forcimi i besimit të qytetarëve në institucione dhe ndërtimi i komuniteteve rezistente”, i cili zbatohet nga UNDP, UNICEF dhe UNESCO, në bashkëpunim me Qeverinë e Malit të Zi. Mbështetja për OJQ-të dhe grupet joformale për zbatimin e iniciativave ofrohet nga “Juventas”. Programi financohet nga Fondi i Ndërtimit të Paqes i OKB-së.
