Botime të reja: “Fejesa n’djep a se Ulqini i marrun” dhe ”Në kërkim të një drame ndryshe”

LibriDom Ndoc Nikaj, “Fejesa n’djep a se Ulqini i marrun”, SH.B. Diti&Oli, Ulqin, 2017
Ditë më pare nga shtypi doli romani “Fejesa n’djep a se Ulqini i marrun”. Është ky botimi i tretë i këtij romani historik i cili te lexuesi vjen sërisht pas 100 vitesh. Ky roman konsiderohet si një ndër romanet e para të letërsisë shqipe ndërsa Dom Ndoc Nikaj njihet si nismëtar apo ”baba i prozës gege të shekullit XX”.
Romani “Fejesa n’djep a se Ulqini i marrun” u botua për herë të parë në vitin 1913. Me këtë lloj titulli të dyzuar, emërtues dhe sqarues autori na rrëfen një ngjarje dashurie, që shkon kundër zakonit të fejesave në moshë të mitur, mjaft të përhapura në atë kohë në malësitë shqiptare. E gjithë kjo dramë ndodh në skenën e një ngjarjeje historike, siç ishte lufta për mbrojtjen e Ulqinit, pas Kongresit të Berlinit (1878).
Sipas recensentëve të librit dr Gëzim Pukës dhe Gjovalin Çunit: ” lexuesi i sotëm do të gjejë vlera në poetikën e romanit të Ndoc Nikajt, aq më shumë në këtë vepër ku Ulqini, qyteti ynë i bukur, ka shërbyer si sfond për një histori dashurie të dy të rinjve. Duke e parë në këtë pikëvështrim simbolik, horizonti i pritjes së lexuesit të sotëm e pranon akoma me endje dhe magjepset nga një roman i tillë i tipit sentimental dhe historik.
Romani është i ribotuar në gjuhën origjinale të autorit, gjë që veprën e bën edhe më interesante për lexuesin e sotëm. Redaktori i librit është Jaho Kollari, recensentë Dr Gëzim Puka dhe Gjovalin Çuni, botuar nën siglën e SHB DITI&OLI – Ulqini dhe përkrahur nga Fondi për mbrojtjen dhe realizimin e të drejtave të pakicave në Mal të Zi. Dom Ndoc Nikaj, ka lindur në Shkodër më15 qershor 1864. Mësimet fillestare i bëri në Arqipeshkvinë e Shkodrës, në kohen e Karlo Pooten dhe në Seminarit Papnor, të udhëhequr nga eterit jezuit. Studimet e larta i kreu në Romë, duke u shuguruar për meshtar në vitin 1888. Në vitin 1910 ka hapur shtypshkronjën e parë publike në Shkodër, Shtypshkronja “Nikaj”, në të cilën botohen gazeta, vepra letrare dhe tekste shkollore. Arrestohet më 9 shtator të vitit 1946, me akuzen si pjesëmarrës ne kryengritjen e Postribës e dënohet me 5 vjet burg. Për shkak të moshës së thyer vuan dy vjet e gjysmë të dënimit. Vdes në moshën 87 vjeçare në vitin 1951, në Shkodër.
Libri 2Dr Gëzim Puka, ”Në kërkim të një drame ndryshe”, SHB Diti&Oli, Ulqin, 2017

Në këtë studim mbi dramën bashkëkohore shqipe autori interesohet për tekstin dramatik dhe tenton t’i afrohet këtij procesi të evoluimit të kësaj gjinie letrare në letërsinë shqipe, përmes metodës së vëzhgimit të disa teksteve letrare, periodikëve dhe arkivave. Analiza përqendrohet mbi vështirësitë që formohen në brendësi të formës dramatike të disa autorëve që janë marrë si përfaqësues. Pikënisje janë disa tekste të dramave shqipe bashkëkohore, të cilat mbetën jashtë metodës së imponuar të realizmit socialist. Përgjatë zhvillimit të saj historik gjinia dramatike, si një formë apo instrument racional dhe i kontrolluar, ka pësuar disa lloje ndryshimesh. Gjatë viteve ’90 gjinia dramatike ndryshoi kursin nga dramë realiste drejt një drame moderne dhe postmoderne. Tekstet dramatike të Kasëm Trebeshinës, Serafin Fankos, Stefan Çapalikut, Albri Brahushës njohën suksesin në konkurse të ndryshme, por u zvogëlua impakti me lexuesin-spektator.
Sipas Prof. dr. Josif Papagjonit: ”Përmes kësaj monografie i jepet një orientim dhe përmasë e thelluar studimit të tekstit dramatik në një qasje të re, jo aq të prekur nga kritika jonë. Analizohen dhe interpretohen disa autorë interesantë të dramës shqipe, të cilët i bashkon një aspekt i rëndësishëm, ai i tjetërsimit që ka pësuar forma dramatike si e tillë përmes risive në gjuhë, në kodet e ligjërimit dhe ato të komunikimit. Përfundimet e librit janë interesante, hedhin dritë në procese të transformimit të modelit të dramës, duke u bazuar në njohjen e mirë të strukturave të saj të fundme si dhe koncepteve teorike. Vlerën studimit ia rrit, po aq, stili i autorit: thellësi mendimi, këqyrje e argumentit nga një shumësi pikash, ligjërim teorik i thelluar, ndërthurje e dialektikë kahesh e idesh, strukturë e shkrifët, frazë e përpunuar me shije.”

Ky studim ka miratimin e QSA (Qendrës për studime albanoligjike) ekskluzivisht e boton SHB Diti&Oli nga Ulqini, me recensentë Prof. dr. Josif Papagjoni dhe Prof. dr. Stefan Çapaliku, redaktorë Prof. as. dr. Vinçens Marku dhe Dr. Erzen Koperaj ndërsa botimin e përkrahi Fondi për mbrojtjen dhe realizimin e të drejtave të pakicave në Mal të Zi.
Dr Gëzim Puka është lektor pranë departamentit të Letërsisë në Fakultetin i Shkencave Shoqërore të Universitetit të Shkodrës “Luigj Gurakuqi”. Anëtar i Bordit artistik të Bashkisë së Shkodrës. Ka botuatr artikuj shkencor dhe kumtesa në revista shkencore brenda dhe jashtë vendit, si dhe është pjesëmarrës I shumë konferencave shkencore kombëtare dhe ndërkombëtare.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

KONCERT “ZAUSTAVITE RAT – NDALENI LUFTËN”

Media for All: NË ULQIN MBAHET KONFERENCA E MEDIAVE RAJONALE

Horizonti i Ri: TUBOHEN PËRFAQËSUESIT E MEDIAVE KRYESORE NË GJUHËN SHQIPE

Protesta e Kalalive për shkak të mungesës së ujit: MES PREMTIMEVE DHE RADIKALIZIMIT
Protesta e Kalalive për shkak të mungesës së ujit: MES PREMTIMEVE DHE RADIKALIZIMIT

“Në ditët në vijim do të marrim masa dhe veprime që të mundohemi t’i ndihmojmë qytetarët e Kalasë që të kenë një furnizim më të mirë me ujë”, tha drejtori ekzekutiv i SHPK “Ujësjellësi dhe kanalizimi”

Ulqin: NESËR PROTESTË E KALALIVE
Ulqin: NESËR PROTESTË E KALALIVE

Për shkak të problemeve të vazhdueshme me ujin, banorët e Kalasë kanë paralajmëruar protestë. “Situata prej javësh është e padurueshme dhe nga mungesa e ujit na ikin mysafirët”, pohojnë Kalalitë. Sipas

Edhe sot bllokimi i rrugës në Peçuricë: BLOKADA E RADHËS NË KRYTHË
Edhe sot bllokimi i rrugës në Peçuricë: BLOKADA E RADHËS NË KRYTHË

Banorët e Mërkotit kanë organizuar të dielën për të tretën herë bllokimin e rrugës rajonale në Peçuricë. Kësaj radhe, siç kanë bërë të ditur, bllokada është zgjatur për një orë, gjë që ka shkaktuar një

In memoriam: FATMIR MILO NINAMBEGU(1951-2022)- Këthimi në vendlindje
In memoriam: FATMIR MILO NINAMBEGU(1951-2022)- Këthimi në vendlindje

U hap lajmi: në Njujork ndërroi jetë Fatmir Milo Nimanbegu.Ka qenë e ditur se disa kohë ka vuajtur prej sëmundjesë të rëndë, joshëruese. ​Në vitet pesëdhjeta-gjashtëdhjeta jeta në Kalanë e Ulqinit. Pak

NELAJ: SHTYHET SEZONI I GJUETISË, FILLON ME 4 SHTATOR
NELAJ: SHTYHET SEZONI I GJUETISË, FILLON ME 4 SHTATOR

Njoftojmë të gjithë gjuetarët dhe qytetarët e Komunës së Ulqinit, se hapja e sezonit të gjuetisë që ishte e paraparë të hapet me datën 07.08.2022 ,pas kërkesës së kryetarit të Komunës së Ulqinit , Omer