Gani Karamanaga: LARGIMI NGA DETI

Rrëfimi 1.

Fillimi i dekadës së shtatë. Ishte koha për ndërtimin e rrugës-magjistralës prej Tivarit deri në Ulqin. Rruga deri në Tivar ishte përfundue para shumë viteve. Ulqinin, si gjithmonë e kanë lënë mbrapa.

Para se të ndërtohet rruga u takova me kryetarin e Komunës së Ulqinit Fadil Taipin. Fadili ishte atëherë  prej vitit 1968 kryetar në mandatin e parë, energjik, komunikativ.U bë fjala për mundësinë që rruga e re me e përcjellur bregdetin e Ulqinit. Por ndodhi ndryshe: prej Tivarit rruga e re kaloi në afërsi te Dobra Voda, pjesësës me ullinjë e qujtuar Kamin dhe Utjeha dhe kështu deri te tuneli që fillon Komuna e Ulqinit.

Prej aty rruga-magjistrala shkon mbrapa maleve-kodrava të Mavrijanit dhe Malit të Bardhë, duke lënë mbrapa shpine pjesët e bukura të bregdetit shkëmbor të Ulqinit: Gjirin e Valdanosit, Mendrën (Hija), Bashbylykun dhe Limanin.

Rrëfimi 2.

Fusha e Ulqinit ishte e kultivuar me uullinjë dhe agrume. Por, pas kthimit ishëpronarëve  pushteti vendor aprovoji Planin urbanistik dhe aty po ndërtohen shumë objekte me leje.

Isha duke vizituar Nikola Gojniqin, mikun e babait tim. Ai deri me tërmet ka jetue nën Kala  pran detit. Tash ishte në banesë të re në afërsi të Shtëpisë së shëndetit. Dola në dritare dhe i thashë  Stanës gruas së Nikollës:

Stano, što imate lijep pogled odavde(po shikoja nga Gjerana).( Stano, keni pamje të bukur prej këtu).

E moj sine, ovo mi je kao kod moje Rade u Bijelo Polje, ja sam navikla da gledam more..(Djali im, unë jam mësue me pa detin, këtu jemi si ke vajza ime në Bijelo Pole)“ Ishte përgjgjja e plakës.

Edhe kështu, me ndihmesën e pushtetit vendor u prishë Fusha e Ulqinit dhe gjelbërimi.. u ndërtue një lagje e re si në Bijelo Polje në qytetin kontinental të Malit të Zi.

Rrëfimi 3.

Jallija-Kacemja (jallia, nga turqishtja – fushë në bregdet) gjendet në pjesën juglindore nën Kalanë e Ulqint. Në anë të majtë është Moli i Vogël, kurse në anë të djathtë Moli i Madhë. Plazhi i Jallisë ka qenë me zhavor, me cektinë ranore, gjatësi prej 50 kurse gjërësi deri në 7 metra. Në pjesën e majtë  të bregut gjendet Guri i zi dhe shkëmbi i madhë- Kacemja e lartë deri në tri metra  mbi sipërfaqen e detit. Sipër Jallisë-Kacemes është Bedeni i Kanunes, Pallati Venediku dhe Tabja. Në rrugë si shkon për në Kala është Porta (hyrja) e Kalasë në pjesën jugore.

Në Jalli jena larë në det, kemi bërë notimin e parë. Edhe katër fëmijtë e mi si edhe tre nipat e mbesat e parë kanë filluar notimin dhe larjen në det aty.Më të vegjëlit kanë notuar deri te Guri i Zi, më të rriturit kanë hypur dhe kërcy prej Kacemes. Ndërmjet dy moleve djemtë e rinjë  kanë lujtuar vaterpollo. Më kujtohen në dekadën e pestë-gjashtë të shekullit XX lojtarët: Xhavid dhe Sani Ismajlaga, Rashko Zhivanoviq, Sllobo Markoviq, Sabri Kapllanbegu, Mustafë Nimanbegu. Më vonë kanë  lujtuar edhe Lluka Gjuroviqi, Zuhdi Dema. Edhe ne nxënësit e shkollës tetëvjeçare kemi bërë gara në det. Më kujtohen edhe djemtë të cilët notojshin dhe u zhyteshin në det: Jakup Nimanbegu, Selatin-Tino Vogliqi, Zuhdi Bushati e të tjerë.

Në Molin e Madhë janë gastuar barkat e vogla, kurse në Molin e Vogël sandallat dhe fllugat e peshkaxhive. Në pjesën tjetër të Molit të Madhë kanë ardhur barka më të mëdha si edhe anijet për transport të mallërave dhe udhëtarëve.Pas tërmetit të vitit 1979 niveli i i sipërfaqesë së detit u ngrit 50-60 cm. Guri i Zi humbi në rërë, por larja në det ishte prap e këndshme.

Sot..

Në vend të Jallisë-Kacemes u ndërtua një marinë e vogël. Plazhi i Jallisë u zhduk, Kacemja u thye, Moli i Vogël hupi pamjen e dikurshme.Sot në Molin e Madh parkohen automobilat. Nuk ka ma anije dhe barka të ankoruara. Edhe larja në detë në këtë vend u prish..

Me siguri edhe marina e sotme ka bukurinë e vetë,

Edhe një gjë tjetër:të gjithë e kemi vërtetetuar se marina e sotme nuk është vendstrehim i sigurtë kur deti trazohet.

 Jallija-Kacemja e dikurshme ka pasur zemër e shpirt, ka qenë një ndër simbolet e Ulqinit të vjetër.

Një gjë e bukur: në Molin e Vogël janë barka dhe flluga për transportin e turistave.

Rrëfimi 4.

Ulqini mbeti vendi vetëm në bregdet i cili nuk ka limanin(porto). Para disa dekadave ishte idea që të  prej Molit të Madh të formohet rruga deri në Puntën e Nuradinit, dhe mandej bashkimi i kësaj me Gurin e Vogël në Lima. Ideja tjetër ishte që të hapet nën Kala tuneli prej vendit ku ishin Shkallat e Peshkaxhive deri nën Kala..

Por, nuk u bë asgjë. NJë detar i vjetër shprehet:

“Deti na ka dhan të gjithë të mirat, detit nuk i kemi këthye kurgja..”

Rrëfimi 5.

E diele, ditë prilli, Pashktë e përbashkëta.., nga deti erdhi stuhia, dielli u mbyll, toka filloj  të dridhet, shtëpiat u rrënuan, rrugtë u mbyllën.. Tërmeti më 15 prill 1979 i rrënoi shumë shtëpi në Kala.Shkaktoi edhe  6 viktima. Më vonë, kam dëgjue si kanë thënë:

Kalaja ishte e mbuluar me tym, kemi mendue se askush nuk shëptoji prej aty..”

Kështjella shumëshekullore qëndroji në këmbë, tërmeti e dëmtoji por mbijetoji..

kalalitë  e rujtun vendlindjen e tyre,

nuk lejuan që të mbyllen portat e saja..

Jeta vazhdonte edhe pas tërmetit, në kampin ku ishin të strehuar dy të rinjë u fejuan, pas disa ditëve ishte edhe martesa e parë pas tërmetit..

Tërmetin e përcjelli solidaritet i madhë prej të gjithë Malit të Zi si edhe  prej republikave tjera të ish Jugosllavisë..

Në atë ditë, para sëmundjes Josip Broz Tito ishte në rezidencën e tij në Igalo.  Me helikopter e vizitoji Bregdetin e Malit të Zi ku ishin pasojat dhe rrënimet më të mëdha..Prej atëherë u nis ndihma dhe lufta që të tejkalohen pasojat e tërmetit. Por, rindërtimi në Ulqin shkoi shumë kadal. Një herë ishte në visit një delegacion e urbanistëve, arkitekteve, ato than:

Për planifikim duhet me u drejtue arkitektave prej Splitit të cilët kanë dituri për ndërtimin mediteran.. Ulqinin e vjetër duhet me rindërtue, por Ulqinin e Ri duhet me ndërtue në Pllazhin e Madh..Nuk duhet të ndërtohet në pjesën e Mahallës së re dhe luginës së Ulqinit..ato janë zona e 9 për tërmet..”Ndodhi fare ndryshe: projektantët kryesor për Ulqin ishin nga Titogradi dhe Shkupi. Këto me siguri nuk kanë pasur dituri( po as dashuri të madhe) për det dhe bregdetin. Filloi ndërtimi edhe në fushën e Ulqinit, u lënë të pa urbanizue pjesët e bukura shkëmbore prej hotel “Albatrosit” deri në Kepin e Gjeranave, pjesët e Mendrës (Hija), Bashbylykut. U lejue ndërtimi i parregullt në Liman..

Në vend të konkludimit:

Magjistrala Ulqin-Tivar u largue prej detit.

Jallija-Kacemja, një ndërë simbolet e Ulqinit u prish.

Ulqini u bashkue me Pllazhinë e Madh (Zalli) nëpër Fushën e Ulqinit, duke lënë mbrapa Pyllin e Pishave dhe pjesën deri te Kepi i Gjeranave .

limani(porti) nuk u ndërtue kurr.

Ulqinit të njohur me detari të madhe dhe të famshme i nevojitet muzeumi i detarisë.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Presidentja e Kosovës në Mal të Zi: SOT NË PODGORICË, NESËR NË ULQIN
Presidentja e Kosovës në Mal të Zi: SOT NË PODGORICË, NESËR NË ULQIN

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani Sadriu, me ftesë të kryetarit të Malit të Zi, Milo Gjukanoviq, po qëndron sot dhe nesër për një vizitë zyrtare në Mal të Zi. Presidentja Osmani Sadriu

Kryetari Bajraktari: Ngushëllime për viktimat e tërmetit në Turqi
Kryetari Bajraktari: Ngushëllime për viktimat e tërmetit në Turqi

Kryetari i Ulqinit Omer Bajraktari, ka shprehur ngushëllimet e tij të thella për familjet dhe popullin turk në keto momente të vështira pas tërmetit shkatërrues që goditi Turqinë dhe Sirinë. Qytetarët

Nimanbegu: Telegram ngushëllimi për tërmetin shkatërrues në Turqinë juglindore
Nimanbegu: Telegram ngushëllimi për tërmetin shkatërrues në Turqinë juglindore

AMBASADA E REPUBLIKËS SË TURQISË Sh.E.T. Mr. Barış Kalkavan, ambasador   Shkëlqesia Juaj, Si mik me lidhje të gjata historike me Republikën e Turqisë, qytetarët tanë dhe të gjithë shqiptarët ndjehen thellësisht

Në fund të shkurtit: SEANCA E PËRBASHKËT E QEVERISË SË MALIT TË ZI DHE QEVERISË SHQIPTARE
Në fund të shkurtit: SEANCA E PËRBASHKËT E QEVERISË SË MALIT TË ZI DHE QEVERISË SHQIPTARE

Qeveria e Malit të Zi do të mbajë një seancë të përbashkët me qeverinë shqiptare në fund të këtij muaji, mëson Portali Ul-info. Siç pritej, me atë rast në Podgoricë do të nënshkruhen më shumë se 10 marrëveshje

Abazoviq: KONKURS PËR RREGULLIMIN E PLAZHIT TË VOGËL DHE NJË TUNELI ME LIMAN
Abazoviq: KONKURS PËR RREGULLIMIN E PLAZHIT TË VOGËL DHE NJË TUNELI ME LIMAN

Kryeministri i Malit të Zi Dritan Abazoviq njoftoi gjatë vizitës së fundit se do të shpallet një konkurs ndërkombëtar për rregullimin e Plazhit të Vogël dhe një tunelit që do ta lidhë atë me Limanin. “Kjo