Ulqini, si qyteti më i vjetër në Adriatik, është i njohur për trashëgiminë e tij të jashtëzakonshme historike, frymën multikulturore dhe kombinimin unik të traditës dhe jetës moderne.
Dhe kjo njihet nga të gjithë ata që e kanë vizituar këtë Kala madhështore të paktën një herë. Kryetari i Malit të Zi, Jakov Milatoviq, nuk dështon kurrë të vizitojë Kalanë kur vjen në Ulqin. Në mesazhin e tij urimi me rastin e Ditës së Komunës, ai deklaroi se ky qytet “duhet të zhvillohet përmes ruajtjes së trashëgimisë historike, burimeve natyrore dhe forcimit të ekonomisë lokale”.
Nuk kemi nevojë të bindemi kurrë se në të gjitha komunitetet e zhvilluara, kultura është një burim i rëndësishëm shoqëror dhe ekonomik, së bashku me potencialet natyrore.
Megjithatë, pak po bëhet këtu në nivel qendror dhe lokal për të shfrytëzuar kapitalin dhe traditën e madhe kulturore të këtij mjedisi. Qendra e kulturës tradicionalisht vuan nga mungesa e fondeve, një pjesë e madhe e trashëgimisë kulturore është lënë pas dore tragjikisht, qyteti dikur i famshëm detar dhe kusar nuk ka një muze detar…
Prandaj, kryesisht në interes të këtij komuniteti, është e nevojshme të mobilizohet kapitali kulturor në mënyrë që të sjellë të ardhura dhe të krijojë vende pune, të cilat janë qëllimet kryesore të çdo strategjie zhvillimi lokal. Kjo vlen veçanërisht për vende si Ulqini, ku komunitetet minoritare përbëjnë shumicën e popullsisë. Të dhënat tregojnë se në disa qytete evropiane me një strukturë të tillë, madje një e pesta e buxhetit ndahet për kulturën dhe sportin.
Kushtet ligjore për këtë janë krijuar. Dhjetë vjet më parë, Drejtoria për Mbrojtjen e Pronës Kulturore të Malit të Zi miratoi një vendim që përcaktonte statusin e “pronës së paluajtshme kulturore me rëndësi kombëtare për Kalanë e Ulqinit”.
Siç u tha, Kalaja përfaqëson një entitet unik urban me shembuj të arkitekturës nga epoka të ndryshme, të dominuara nga arkitektura nga periudha e sundimit venedik dhe turk, brenda të cilit ka rreth 220 ndërtesa. “Kalaja e ka ruajtur konceptin e vet urban pavarësisht ndryshimeve të caktuara në nivelin e ndërtesave individuale”, shton dokumenti dhe përfundon se duhet të krijohet një projekt konservimi dhe rehabilitimi me qëllim vendosjen e mbrojtjes së vazhdueshme dhe përdorimit të qëndrueshëm të kësaj pasurie kulturore.
Prandaj, të gjitha përpjekjet tani duhet të investohen në krijimin e një projekti rehabilitimi me qëllim ruajtjen e kësaj zone duke krijuar kushte më të mira për ata që jetojnë në Kala, si dhe për turistë dhe vizitorë.
Ky tekst u krijua në kuadër të projektit “Kalaja – e kaluara e ringjallur me të rinjtë, kulturën dhe median”, i cili financohet nga Organizata turistike e Ulqinit. Përmbajtja e këtij teksti është përgjegjësi e vetme e OJQ-së “Ul info” dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Organizatës turistike.
