Një numër faktesh tregojnë se vitet e fundit, gastroturizmi është bërë një tipar i dallueshëm i destinacionit të Ulqinit. Por, me pak më shumë vizion, punë dhe aktivitete promovuese, rezultatet sigurisht që mund të jenë shumë më të mira, sepse të gjitha parakushtet për një gjë të tillë ekzistojnë tashmë këtu.
Kjo i referohet, para së gjithash, ndikimit që gastroturizmi ka në bujqësinë lokale, si dhe përmirësimit të ofertës së përgjithshme turistike të këtij qyteti. Bashkëpunimi midis hotelierëve, restauratorëve dhe ofruesve të ushqimit vendas me fermerët po bëhet gjithnjë e më i mirë, me kënaqësi të ndërsjellë.
Kjo mund të shihet më së miri në rastin e bamjes. Në Ulqin ka dhjetë fermerë që specializohen në prodhimin e kësaj bime të mrekullueshme. Çdo gjë që prodhojnë shitet lehtësisht, sepse kërkesa është jashtëzakonisht e lartë. Pothuajse të gjithë turistët që vizitojnë tregun e gjelbër të Ulqinit në gusht duan të blejnë bamje. Kjo është arsyeja pse çmimi i një kilogrami të kësaj bime është rreth pesë euro.
Gjithashtu, në shumë restorante të Ulqinit mund të hani një pjatë tradicionale – bamje në stilin e Ulqinit, dhe për tetë vjet me radhë një aktivitet kushtuar kësaj bime të mrekullueshme është mbajtur në Qytetin e Vjetër.
Ky shembull ndiqet nga gjela e japrakut, lloje të ndryshme byrekësh, si dhe disa ëmbëlsira, mbi të gjitha luleshega dhe sarajlija. Gjithashtu, vojin i Ulqinit, falë përdorimit të tij të gjerë në përgatitjen e gatimeve, përdoren gjithnjë e më shumë. Për shkak të mënyrës së mbledhjes së frutave, përpunimit më të shpejtë, investimeve në teknologji të reja, si dhe mënyrës së ruajtjes së vajit, ai është me cilësi gjithnjë e më të mirë. Kjo është arsyeja pse çmimi i vojit po rritet, numri i plantacioneve të reja të ullinjve po rritet vazhdimisht, dhe prodhuesit e vajit të ullirit të Ulqinit po fitojnë çmime për cilësinë e vajit të tyre në të gjitha garat në vend dhe rajon. Në Ulqin, u formua Shoqata për Promovimin e Ndërmarrësisë së Gruas “Kualiteti lokal” me qëllim ruajtjen e identitetit gastronomik si “një akt dashurie për trashëgiminë dhe një kontribut i drejtpërdrejtë në zhvillimin e qëndrueshëm të turizmit në këtë komunë”.
Botimet e tre librave me gatime tradicionale, në të cilat u mblodhën mbi 300 receta, kontribuan më shumë në forcimin e ndërgjegjësimit për gastronominë e Ulqinit dhe ruajtjen dhe promovimin e saj.
Praktikisht, të gjitha këto receta ishin të pashkruara, ato jetonin vetëm në traditën gojore, të transmetuara brez pas brezi. “Ruajtja e një pjese të traditës do të thotë të shpëtosh një pjesë tonë, një pjesë të ekzistencës dhe kohëzgjatjes sonë, pasi gjithçka që ka kaluar zgjatet tek ne”, shkroi shkrimtari Mirash Martinoviq në parathënien e veprës së kuzhinieres “Kuzhina tradicionale e gjyshes” nga motrat Adaleta dhe Xhenana Bibeziq.
Ai theksoi se “kuzhina cilësore është e barabartë me poezinë e lartë ose ndonjë art tjetër të lartë, dhe art në vetvete, i cili i jep personit një lloj kënaqësie”.
Ky tekst u krijua në kuadër të projektit “Shijet e Ulqinit për mirëkuptim më të mirë”, për të cilin u siguruan fonde përmes Programit “Së bashku për të mirën e përbashkët” – “Forcimi i besimit të qytetarëve në institucione dhe ndërtimi i komuniteteve rezistente”, i cili zbatohet nga UNDP, UNICEF dhe UNESCO, në bashkëpunim me Qeverinë e Malit të Zi. Mbështetja për OJQ-të dhe grupet joformale për zbatimin e iniciativave ofrohet nga “Juventas”. Programi financohet nga Fondi i Ndërtimit të Paqes i OKB-së.
