Ndërkulturalizmi i lashtë i Ulqinit dhe Tivarit: TUMULAT, MOGILET, GRADINAT…

Themeluesit e Ulqinit për mbrojtës të qytetit zgjodhën zotin ilir të ujit, burimeve, detit dhe plleshmërisë i cili quhej Bindi (Bindus). Ai në literaturë shpesh barazohet me zotin romak të detit dhe burimeve Neptunin, gjegjësisht është konsideruar si hyjni e rangut të lartë.

Është interesant edhe kuptimi foljes bind në gjuhën shqipe, që do të thotë t’i mbushësh mendjen dikujt me arsyetime, me fakte dhe me prova, ndërsa në të folurin lokal ka domethënien edhe të mrekullisë.

Mirëpo, mrekulli të vërteta janë disa ndërtesa megalite në këtë zonë – tempuj, objekte të shenjta, ndërtesa guri dhe tumulat (kodërvarre) nga periudha ilire. Këtë trashëgimi tonën historike – arkeologjike, këto dëshmi të shkëlqyera materiale për vazhdimësinë nga parahistoria deri në ditët e sotme, duhet zbuluar, kuptuar dhe përjetuar.

Përfaqësues unik të kësaj fuqie të përhershme janë muret magjepsëse ciklopike në Kalanë e Ulqinit. Sikur në qenien e këtij populli të mos ekzistonte mahnitja me gurin dhe fuqinë e tij magjike, askush s’ishte përpjekur që të gdhend deri në përsosmëri blloqet që stolisin themelet e kësaj fortese, e mos të flasim sesa organizim të lartë shoqëror kërkon një ndërmarrje e tillë monumentale pa të cilin diçka e tillë do të ishte e pamundur.

Çdo njëri i cili në vete mban qoftë edhe një grimë sensibiliteti metafizik për vendin e lashtë dhe për natyrën burimore, padyshim se do të ndjejë energjinë e fuqishme pozitive e cila karikohet nga elementi i pamjes mahnitëse nga këto vende në horizont. Pra, kombinimi dhe simbioza ilire e ndërtimit të lashtë me ambientin natyror dhe gurin, thjeshtë paraqet një përsosmëri, një art të vërtet të ndërtimtarisë. Sepse, në vendet e tilla ku me zor mbërrin dhia, të ndërtosh diçka kaq mahnitëse, do të thotë, para së gjithash, të madhështosh natyrën e vërtet, e cila zbulon tërë atë bukurin e krijimit hyjnor.

Pelegrinazhin e tillë, përveç në Rumi, mund ta gjejmë edhe në Shushanj. Për festën katolike të Shëlbuemit (më 30 maj), banorët vendas i bartin gurët në Mogilën e Madhe, nga një për secilin anëtar të familjes dhe e vendosin në maje “në mënyrë që tufa të rritet”. Dhe u rrit më shumë se shtatë metër, ndërsa në diametër rreth 30 metër.

Fuqia e manifestimit të elementit pagan vërehet edhe në shembullin e kultit të gjarprit, kafshës së shenjtë ilire. Ai është mbrojtësi i shtëpisë, kujdestar i të gjallëve dhe i shpirtrave të t’vdekurve.

Në zonën e Tivarit, Cërmnicës, Pashtroviqit, Mërrkotit, Goranës, Krajës, Anës së Malit dhe Ulqinit gjithmonë ishte gjynah të vriten gjarpërinjtë. Ilirët e vjetër na porositën se në të vërtet bëhet fjalë për kafshë patëkeq e cila nuk do ta sulmojë njeriun nëse nuk frikësohet nga agresiviteti ose pakujdesi i tij. Prandaj, kur hasim gjarprin, duhet ta anashkalojmë ose të presim gjersa të kalojnë.

(Ky tekst u krijua në kuadër të projektit të promovimit të ndërkulturalizmit në Ulqin dhe Tivar, të cilin e financon Ministria e Administratës Publike, Shoqërisë Digjitale dhe Mediave, nga Fondi për nxitjen e pluralizmit mediatik dhe shumëllojshmërisë së mediave.)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Presidentja e Kosovës Osmani Sadriu: NË ULQIN NDIHEMI SI NË SHTËPINË TONË
Presidentja e Kosovës Osmani Sadriu: NË ULQIN NDIHEMI SI NË SHTËPINË TONË

“Në Ulqin ndihemi si në shtëpinë tonë. Falënderoj të gjithë ata që hapën shtëpitë dhe zemrat e tyre për mërgimtarët nga Kosova në vitin 1999”, tha Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani Sadriu.

Ulqin: PARALAJMËRIM I ARDHJES TË ZINXHIRIT GJERMAN TË SUPERMARKETËVE
Ulqin: PARALAJMËRIM I ARDHJES TË ZINXHIRIT GJERMAN TË SUPERMARKETËVE

Zinxhir i njohur i dyqaneve ushqimore “Lidl” është i interesuar për hapjen e një objekti në Ulqin, mëson Portali Ul-info. Me këtë rast, drejtuesit e asaj kompanie kanë biseduar me kryetarin e Komunës së

Ana e Malit: Filloi ndërtimi i Qendrës së Komunitetit në Krythë
Ana e Malit: Filloi ndërtimi i Qendrës së Komunitetit në Krythë

Me date 2 shkurt 2023 është bërë betonimi i pllakës së Qendrës së Komunitetit Krythë. Ky projekt është një investim që po mbulohet në tërësi nga diaspora e ketijë komuniteti. Objekti ka një sipërfaqe mbi

CEDIS: TË MËRKURËN PA RRYMË NJË PJESË E KOMUNËS SË ULQINIT
CEDIS: TË MËRKURËN PA RRYMË NJË PJESË E KOMUNËS SË ULQINIT

Nga Sistemi malazez i elektroshpërndarjes (CEDIS) thanë për Portalin Ul-info se të mërkurën, më 8 shkurt, pa energji elektrike do të jenë këto vendbanime: në periudhën prej ores 8 deri në 14,00 – një pjesë

Presidentja e Kosovës në Mal të Zi: SOT NË PODGORICË, NESËR NË ULQIN
Presidentja e Kosovës në Mal të Zi: SOT NË PODGORICË, NESËR NË ULQIN

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani Sadriu, me ftesë të kryetarit të Malit të Zi, Milo Gjukanoviq, po qëndron sot dhe nesër për një vizitë zyrtare në Mal të Zi. Presidentja Osmani Sadriu