Pozita e gjuhëve në përdorim zyrtar: DISONANCË NË MES GJENDJES NORMATIVE DHE ASAJ REALE

Mali i Zi me Kushtetutë dhe ligje përcaktoi mekanizmat institucionale të integrimit për komunitetet e pakicave nacionale. Ky shtet është i definuar si demokratik dhe qytetarë, pa dominancë të një grupi etnik, gjegjësisht si shoqëri multietnike dhe interkulturore.

Propagandohet rendi në të cilin çdo komunitet etnik kultivon veçoritë e veta. Në epiqendrën e tentativës që të ruhet identiteti i grupimit të caktuar etnik është mbrojtja institucionale e gjuhës me të cilën flasin anëtarët e tij, që është e garantuar me Kushtetutë. Gjuhë zyrtare në Mal të Zi është gjuha malazeze, ndërsa në përdorim zyrtar janë edhe gjuha serbe, boshnjake, shqipe dhe kroate.

Sipas Raportit të Këshillit të Evropës nga shtatori i vitit 2017, Mali i Zi bëri progres të caktuar në promovimin e gjuhëve të pakicave, mirëpo, vazhdon të ndjehet nevoja e zhvillimit të politikës, e cila do të mundësojë implementimin adekuat të Kartës Evropiane për Gjuhët Rajonale dhe Minoritare.What-languages-are-in-the-US

Siç shtohet në këtë dokument, gjuha shqipe ka pozitë të favorshme në arsim, gjyqësor, administratë dhe media, e veçanërisht në jetën kulturore, dhe theksohet se është e mundur pajisja me dokumente personale në këtë gjuhë.

Vërtetë, klima e përgjithshme në vend sa i përket kësaj çështje është përmirësuar konsiderueshëm, por ka shumë hapësirë dhe nevojë që gjendja të avancohet. Përfaqësuesit e komunitetit shqiptar kanë komunikim të vështirësua me administratën publike gjatë përdorimit të gjuhës së tyre amtare. Këtu, para së gjithash, mendohet për akte të cilët i dërgohen organeve shtetërore dhe Komunës apo, më shpesh, pranohen prej tyre.

Ligji për të Drejtat dhe Liritë e Pakicave përcakton se në njësitë e vetëqeverisjes lokale në të cilat pjesëtarët e popujve pakicë dhe të komuniteteve të tjera të pakicave nacionale përbëjnë shumicën ose një numër të konsideruar të popullsisë, sipas rezultateve të regjistrimit të fundit, në përdorim zyrtar është edhe gjuha e këtyre popujve pakicë dhe komuniteteve të tjera të pakicave nacionale.

Por, kjo dispozitë ligjore nuk zbatohet në, për shembull, Komunën e Tivarit dhe atë të Podgoricës, ku sipas regjistrimit të popullsisë nga viti 2011, Shqiptarët përbëjnë më shumë se pesë për qind të popullsisë së atjeshme, por as në Ulqin, në të cilën pushtetin me dekada e ushtrojnë partitë nacionale shqiptare.

Pra, edhe pse korniza ligjore garanton përdorimin e gjerë të gjuhës për të gjithë komunitet e pakicave nacionale, qytetarëve shpesh iu privohet mundësia që të realizojnë të drejtat e veta në këtë fushë të rëndësishme për ruajtjen dhe mbrojtjen e identitetit të vet. Me një fjalë, realiteti tregon mospërputhjen në mes mbrojtjes normative dhe përdorimit real të gjuhës në nivel nacional dhe lokal.
Publikimi i këtij teksti është pjesë e projektit „Gjuha ime – gjuhë e barabartë“ të cilin e realizon OJQ „Horizonti i Ri“ në partneritet me OJQ „UL info“. Projekti mbështetet nga Ministria për të Drejtat e Njeriut dhe të Minoriteteve e Malit të Zi, në kuadër të Programit për zhvillimin dhe avancimin e të drejtave të popujve pakicë dhe bashkësive tjera etnike. Përmbajtja e këtij teksti është përgjegjësi vetëm e autorit dhe në asnjë mënyrë nuk paraqet qëndrimet e donatorit.
Disclaimer, Projekti Ministria, Projekat Ministarstvo

Leave a Reply

Your email address will not be published.

KONCERT “ZAUSTAVITE RAT – NDALENI LUFTËN”

Media for All: NË ULQIN MBAHET KONFERENCA E MEDIAVE RAJONALE

Horizonti i Ri: TUBOHEN PËRFAQËSUESIT E MEDIAVE KRYESORE NË GJUHËN SHQIPE

Protesta e Kalalive për shkak të mungesës së ujit: MES PREMTIMEVE DHE RADIKALIZIMIT
Protesta e Kalalive për shkak të mungesës së ujit: MES PREMTIMEVE DHE RADIKALIZIMIT

“Në ditët në vijim do të marrim masa dhe veprime që të mundohemi t’i ndihmojmë qytetarët e Kalasë që të kenë një furnizim më të mirë me ujë”, tha drejtori ekzekutiv i SHPK “Ujësjellësi dhe kanalizimi”

Ulqin: NESËR PROTESTË E KALALIVE
Ulqin: NESËR PROTESTË E KALALIVE

Për shkak të problemeve të vazhdueshme me ujin, banorët e Kalasë kanë paralajmëruar protestë. “Situata prej javësh është e padurueshme dhe nga mungesa e ujit na ikin mysafirët”, pohojnë Kalalitë. Sipas

Edhe sot bllokimi i rrugës në Peçuricë: BLOKADA E RADHËS NË KRYTHË
Edhe sot bllokimi i rrugës në Peçuricë: BLOKADA E RADHËS NË KRYTHË

Banorët e Mërkotit kanë organizuar të dielën për të tretën herë bllokimin e rrugës rajonale në Peçuricë. Kësaj radhe, siç kanë bërë të ditur, bllokada është zgjatur për një orë, gjë që ka shkaktuar një

In memoriam: FATMIR MILO NINAMBEGU(1951-2022)- Këthimi në vendlindje
In memoriam: FATMIR MILO NINAMBEGU(1951-2022)- Këthimi në vendlindje

U hap lajmi: në Njujork ndërroi jetë Fatmir Milo Nimanbegu.Ka qenë e ditur se disa kohë ka vuajtur prej sëmundjesë të rëndë, joshëruese. ​Në vitet pesëdhjeta-gjashtëdhjeta jeta në Kalanë e Ulqinit. Pak

NELAJ: SHTYHET SEZONI I GJUETISË, FILLON ME 4 SHTATOR
NELAJ: SHTYHET SEZONI I GJUETISË, FILLON ME 4 SHTATOR

Njoftojmë të gjithë gjuetarët dhe qytetarët e Komunës së Ulqinit, se hapja e sezonit të gjuetisë që ishte e paraparë të hapet me datën 07.08.2022 ,pas kërkesës së kryetarit të Komunës së Ulqinit , Omer