“Për katër vjet nuk pati mbledhje që do të dëshironim në Ullishtën tonë, por këtë vit ullinjët janë plot, kështu që ky është një tregues se edhe korrja do të jetë e shkëlqyer”, thotë Shyqyri Bakalli, një kultivues i ri ullini dhe menaxher i oleoturizmit, në një intervistë për Portalin Ul-info.
Megjithatë, ai pohon se ekziston një rrezik për të cilin kultivuesit e ullinit kanë paralajmëruar prej vitesh, i cili është një mizë që sulmon frutat e shëndetshme dhe nga e cila rreziku ende nuk ka kaluar. “Në të njëjtën kohë, kjo është një ftesë për të gjithë ullishtarët, nëse nuk e kanë bërë ende, të spërkasin ullishtat e tyre kundër mizës së ullinit, pavarësisht nëse ullishtat pranë ose në zonën përreth e kanë bërë këtë apo jo”, shton Bakalli.
Kur u pyet nëse mendon se ndryshimet e reja në Ligjin për kultivimin e ullinit dhe vojin e ullinit mund të çojnë në një shpërthim të ndërtimeve në Ullishtën e Ulqinit, ai përgjigjet: “Fatkeqësisht, kjo është një goditje e drejtpërdrejtë ndaj një produkti që është ruajtur për breza dhe potencialisht është e vetmja markë autoktone e Malit të Zi për të gjithë botën, dhe një përpjekje për ta zhvlerësuar dhe shkatërruar atë!
Do të përpiqem ta shpjegoj vetëm me një analogji. Verërat më të mira në botë na vijnë nga Bordeaux, Francë. Prestigji i tyre në botën e verës, përveç klimës, prodhimit dhe emrit, qëndron vetëm dhe ekskluzivisht për moshën e rrënjëve të tyre, të cilat nuk janë të barabartë në të gjithë botën e verës.
Pikërisht kjo është mundësia që Mali i Zi ka me ullishtat e Ulqinit dhe Tivarit, për ta markuar vojin e tij si të rrallë, unik, nga pemë që datojnë mijëra vjet më parë. Dhe në vend që të punojë për atë lloj valorizimi, Mali i Zi godet drejtpërdrejt atë potencial duke i dhënë dritën jeshile prerjes së pemëve dhe duke i hedhur një mantel të zi vojit të ullinit si markë. Gjithashtu, ullishtat tanë nuk janë të destinuara për ndërtim, në asnjë mënyrë.
Portal: Çfarë duhet bërë që kultivimi i ullinit këtu të jetë një brend i vërtetë?
Bakalli: Duhet të markohet si një varietet autokton, i vjetër që ka mbetur këtu si dëshmi e qytetërimeve në këtë rajon.
Nuk mund të jetë i njëjti vaj, me respektin e duhur për të gjithë ata që mbollën ullishte të reja, nga pemë të reja, të cilat janë ende të reja dhe të pashtershme në krahasim me vajukun tonë të palëkundur. Kjo është arsyeja pse duhet t’i vlerësojmë ato si një markë të veçantë. Është gjithashtu një mundësi për të gjithë Malin e Zi.
Tani, sfidat kanë ekzistuar gjithmonë dhe do të vazhdojnë të ekzistojnë. Sinqerisht mendoj se me teknologjitë e sotme, mund të kapërcejmë pothuajse çdo sfidë, me vullnet të mirë. Ndryshimet klimatike kanë një efekt, dhe kështu patëm shembullin e Spanjës vitin e kaluar, e cila filloi korrjen në gusht. Ne në Ulqin duhet të përgatitemi për të njëjtën gjë, që këtë vit korrja të jetë më herët, dhe për shkak të nxehtësisë së mundshme që na pret, për një periudhë të caktuar kohore do të duhet ta përfundojmë korrjen dhe ta përpunojmë vojin sa më shpejt të jetë e mundur. Në përgjithësi, kemi potencial të madh, na duhet vetëm vullnet i mirë dhe vizion i mirë.
Portal: Keni përvoja të mira me turizmin e ullinit. A mund të jetë kjo një mundësi e re zhvillimi për Ulqinin?
Bakali: Që sezoni ynë turistik të jetë më i gjatë dhe më i mirë, duhet të jemi më konkurrues me një ofertë sa më të larmishme dhe origjinale. Një nga potencialet më të mëdha është turizmi i ullinit, i cili, për fat të keq, nuk është vlerësuar mjaftueshëm në vendin tonë. Shpesh kam mundësinë, në bashkëpunim me një nga prodhuesit tanë më të mirë të vajit, Fatmir Sadiku (voji Olcinium), të vizitoj mullirin e tij së bashku me mysafirët, ku mësojnë rreth procesit të prodhimit. Njerëzit janë gjithmonë të kënaqur me historinë e tij, përkushtimin e tij, cilësinë e vojit… Gjëja më e rëndësishme për t’u theksuar këtu është se vendi i Fatmirit frekuentohet nga grupe që vijnë posaçërisht për degustacion të vojit të ullinit.
Për një vlerësim të mëtejshëm dhe më serioz duhet të ketë një qasje strategjike, do të përmendja tre shembuj: degustacionin e vojit të ullinit, vjeljen kolektive (gjatë sezonit të vjeljes) dhe muzeun e ullinit.
Portal: Ju qëndroni dhe punoni shpesh në Itali. A duhet të përdoren më shumë përvojat e tyre në kultivimin e ullinit?
Bakalli: Italia është një vend që e shfrytëzoi më së miri origjinalitetin e saj dhe, çfarë do të thoshim, historinë e saj. Vajrat e tyre arrijnë një çmim deri në njëqind euro. Italia është prodhuesi i dytë më i madh i vojit të ullinit në botë, prandaj ka sfida të mëdha se si ta theksojë cilësinë me konkurrencën e madhe të vajrave dhe ullinjve të importuar nga Tunizia dhe Spanja. Kjo është arsyeja pse ata kanë dy certifikata shumë të rëndësishme DOP (origjina dhe prodhimi i kontrolluar) dhe Bio (prodhuar në mënyrën maksimale biologjike). Do t’i përmendja këto dy shembuj si fillimi më i mirë për mbrojtjen dhe vlerësimin e prodhimit tonë.
Ky intervistë është krijuar si pjesë e projektit Turizmi i Ullirit – një vend i ri në ofertën turistike, promovimin dhe zhvillimin e qëndrueshëm të Ulqinit, financuar nga Ministria e Kulturës dhe Medias, nga Fondi për Nxitja e Pluralizmit dhe Diversitetit Mediatik. Përmbajtja e këtij teksti është përgjegjësi e vetme e OJQ-së “Ul info” dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Ministrisë.
