Mendoj se këtë vit mund të pritet një korrje e mirë në ullishtat tona, duke gjykuar nga frutat në degë, por kultivuesit e vjetër të ullinjve thoshin se kjo ndodh vetëm kur fillon korrja (Kur merr kacilen). Kjo i referohet vajukut, i cili nuk ka pas frut për tre ose katër vjet. Sepse varietetet e futura zakonisht nuk kanë gjini alternative. Dhe kjo është një nga avantazhet që ata kanë krahasuar me vajin e vajukut, i cili, sipas mendimit të shumë ekspertëve, jep një vaj me cilësi bindshëm më të mirë. Jam i bindur edhe për këtë.
Edhe pse kushtet e motit të këtij viti nuk janë të favorshme për mizën e ullinit (thatësira e madhe), Ministria e Bujqësisë paralajmëron për shfaqjen e saj në zonën e Valdanosit. Meqenëse nuk ka trajtim nga aeroplanët, është e vështirë të kontrollohet ky dëmtues, i cili edhe kur nuk e ul rendimentin, ndikon shumë në cilësinë e vajit. Le të shpresojmë për një vit të mbarë, tha kultivuesi i ullinjve dhe aktivisti i njohur civil Xhemal M. Peroviq në një intervistë me Portalin Ul-info.
Kur u pyet nëse mendonte se ndryshimet e reja në Ligjin për kultivimin e ullirit dhe vajin e ullirit mund të çonin në një shpërthim të ndërtimeve në Ullishtë, ai deklaroi se është e vështirë të përgjigjej. “Njëherë thashë për Portalin tuaj se lakmia është ajo që, për fat të keq, përcakton në mënyrë dominuese të ardhmen e këtij qyteti. Në kuptimin më negativ, pra është më e saktë të thuhet, u grabit brezave një të ardhme premtuese. Lakmia nuk është vetëm midis investitorëve ose pronarëve që shohin vetëm fitim të shpejtë në gjithçka, është më shkatërruesja midis vendimmarrësve dhe midis atyre që nuk duhet të mbyllin sytë ndaj fenomeneve negative dhe të shkatërrojnë një trashëgimi kulturore unike, e cila meriton nivelin më të lartë të mbrojtjes, dhe për hir të një korrupsionit të vogël, rrezikon jam i bindur, edhe statusin e trashëgimisë së UNESCO-s.
Ky është një qytet të cilit Zoti i dashur i dha gjithçka, dhe në vend që ta ndërtojnë atë, njerëzit duket se konkurrojnë në shkatërrim. Sinqerisht, ndihem fajtor që nuk bëmë mjaftueshëm për të rritur ndërgjegjësimin e qytetarëve në një nivel më të lartë dhe se askush as nuk mendoi se është e mundur të ndërtohet një xhevahir i tillë, në një kombinim unik të veprimeve të duarve të njeriut dhe natyrës. Këto aktivitete: mbjellja, ndërtimi i rrugëve, kufijve tokësorë, burimeve të ujit, filluan në atë zonë më shumë se dy mijë vjet më parë. (sipas një studimi nga Fakulteti i Bioteknologjisë, i cili, në mënyrë paradoksale, u porosit nga Shoqata e ish-pronarëve dhe Shoqata e Kultivuesve të Ullirit). Pjesa më e vetëdijshme e shoqërisë, intelektualët, njerëzit që kanë për detyrë të krijojnë strategji zhvillimi, plane zhvillimi, madje edhe ekspertët e trendeve të turizmit e dinë tashmë dëmin e këtyre ndryshimeve të Ligjit, por të gjithë do të bëhen të vetëdijshëm për këtë kur ky xhevahir të humbasë në mënyrë të pakthyeshme. Por, atëherë do të jetë tepër vonë. Ne, që tashmë e dimë, nuk kemi bërë gjithçka që duhet për ta shpjeguar. Ka shumë shembuj në botë ku thesare të tilla historike, kulturore, ekonomike dhe ekologjike janë shkatërruar, ashtu siç ka të panumërta në të gjithë botën që janë ruajtur dhe sot, në gjuhën e “investitorëve”, janë shumë më fitimprurëse për komunitetin dhe shtetin. Sidomos më fitimprurëse se betoni.
Portali Ul-info: Çfarë duhet bërë që kultivimi i ullirit të bëhet një markë e vërtetë këtu? Cila është e ardhmja e kultivimit të ullirit në Ulqin?
Peroviq: Duhet bërë shumë. Kur vendoset si qëllim markimi i atij ari të lëngshëm, para së gjithash, duhet të krijohet një strategji. Më kujtohet se ishte rreth njëzet vjet më parë, një agjenci italiane për Zhvillimin e Ullishtarisë, e cila u mor seriozisht vetëm nga një numër i vogël kultivuesish ulliri. Dhe ata qëndruan në Ulqin për tre vjet. Mbajtën trajnime dhe dhuruan një mulli modern. Qeveria lokale humbi mundësinë për ta parë më seriozisht Ullishtën e Ulqinit. Të stimulojë zhvillimin e ullishtarisë dhe të theksojë rëndësinë e zbatimit të masave moderne agroteknike.
Ndryshe nga shumë kultura të kultivuara për të cilat rregulli është që cilësia është të kthehet në prodhimin dhe përpunimin tradicional, me ullinjtë është e kundërta: vetëm duke ndjekur trendet moderne në krasitje (e cila përshtatet me vjeljen dhe veçanërisht me dritën e diellit të të gjitha degëve), përmes vjeljes së ullinjve dhe jo mbledhjes së tyre nga toka), procesin e shtypjes së ftohtë dhe, më e rëndësishmja, ruajtjen dhe shishezimin adekuat. Pas kësaj vjen marketingu i mirë, etj. Dashuria për pemën e ullirit, respekti për paraardhësit tanë që rritën dhe ruajtën Ullishtën duhet të jenë e qëndisur në atë…
Procesi i markimit të vajukut filloi, por ngeci diku. Kjo vetëm na vërteton se nuk dimë mjaftueshëm për rëndësinë e markimit. Nuk mjafton të paraqesim me krenari. një shishe me vajin tonë më të mirë për një mik jashtë Ulqinit, jashtë Malit të Zi. Vaji si markë e Ullishtës së Ulqinit do të ishte i dobishëm për të gjithë pronarët, do të eksportohej dhe do të merrte një çmim shumë më të lartë se sa ka sot.
Dhe e ardhmja e Ullishtës së Ulqinit do të jetë mënyra se si e zgjedhim dhe mënyra se si e meritojmë. Sipas trendeve aktuale, keq.
Por, në emër të dashurisë për Ullishtën, trashëgiminë historike dhe veçanërisht në emër të cilësisë së ullinjve tanë të vajukut dhe vajit të atij varieteti, ia vlen të bëhet çdo përpjekje.
Ky tekst është krijuar si pjesë e projektit Turizmi i Ullirit – një vend i ri në ofertën turistike, promovimin dhe zhvillimin e qëndrueshëm të Ulqinit, financuar nga Ministria e Kulturës dhe Medias, nga Fondi për Nxitja e Pluralizmit dhe Diversitetit Mediatik. Përmbajtja e këtij teksti është përgjegjësi e vetme e OJQ-së “Ul info” dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Ministrisë.
